عوامل کاهش و افزایش ایمان
ساعت ۱۱:۳٥ ‎ق.ظ روز ٢٧ آبان ۱۳۸۸ : توسط : منتظران منجی

 

از آنجا که ایمان مراتب و درجاتى دارد، پس مى تواند به کمال برسد یا نقصان یابد. آیات و روایات بسیارى بر این نکته تاءکید مى ورزند. ایمان حقیقتى است داراى مراتب و هم مقول به تشکیک و ما به الامتیاز آن عین مابه الاشتراک آن است .

خداوند در قصه حضرت ابراهیم علیه السلام در خواست ابراهیم براى افزایش ایمان را نقل مى کند. آنگاه که ابراهیم علیه السلام از خداوند درخواست کیفیت زنده شدن مردگان را مى کند، از ساحت ربوبى پاسخ مى شنود: اولم تؤ من آیا ایمان ندارى ؟ ابراهیم مى گوید بلى ولکن لیطمئن قلبى 

 آرى ایمان دارم اما مى خواهم به مقام اطمینان نائل شوم . یعنى ابراهیم مرتبه بالاترى از ایمان را تقاضا مى کند.

 

چند تذکر
قبل از ورود به بحث پرفایده عوامل تضعیف و افزایش ایمان ، ذکر چند نکته ضرورى است .
1. خداوند همه آدمیان ، از انبیا تا ملحدان ، را دعوت به ایمان فرموده و در این دعوت تبعیض روا ندانسته است .این امر از مسلمات دین است .
2. هر کس به وادى ایمان قدم گذارد، تاءیید الهى با اوست .

در سوره مجادله در این زمینه آمده است .
لاتجد قوما یومنون بالله و الیوم الاخر یوادون من حادالله و رسوله ولو کانوا اباءهم او ابناءهم او اخوانهم او عشیرتهم اولئک کتب فى قلوبهم الایمان و ایدهم بروح منه

 اما اگر ضمیر در منه را به ایمان بازگردانیم معنا باز هم درست است .یعنى ، حق تعالى روحى از سنخ ایمان ، به ایمان آوردگان مى بخشد.


در روایت مفصلى ، اصبغ بن نباته از على علیه السلام نقل کرده است : خداوند در قرآن افراد بشر را به چند گروه تقسیم کرده است :
1- سابقون ، 2- اصحاب یمین ، 3- اصحاب شمال . سپس حضرت هر یک از این گروهها را معرفى مى کنند، درباره سابقون مى فرمایند:
فاما ما ذکر من امر السابقین فانهم انبیاء مرسلون و غیر مرسلین

پس آنچه ذکر شد از امر سابقین پس ایشان انبیاء مرسل و غیر مرسل هستند.
جعل الله فیهم خمسة ارواح : روح القدس و روح الایمان و روح القوة و روح الشهوة و روح البدن .
خداوند تعالى براى آنان پنج روح قرار داده است : روح القدس ، روح ایمان ، روح فوت ، روح شهوت و روح بدن .
روح القدس عبارت از عقل فعالى است که اتصال به مبداء غیبى پیدا مى کند.
سپس درباره اصحاب یمین مى فرمایند که این دسته از مؤ منان حقیقى هستند:
اصحاب المیمنة و هم المؤ منون حقا باعیانهم جعل الله فیهم اربعه ارواح روح الایمان و روح القوة و روح الشهوة و روح البدن

در این گروه خدا چهار روح قرار داده است : روح ایمان ، روح قوت ، روح شهوت و روح بدن .
به اصحاب شمال که مى رسند مى فرمایند، اینان سه روح دارند. روح قوت ، روح شهوت و روح بدن .
ایدهم بروح منه که در آیه شریفه آمده است ، همان روح و جان تازه اى است که به انسان به سبب ایمان افزوده مى شود.

3. خداوند بندگان را به ایمان دعوت کرده است و پس از ایمان کسى را به کفر باز نمى گرداند، مگر آنکه آدمى با اختیار روى از ایمان برگرداند. چنان که در ضمن روایتى که در کافى از امام صادق علیه السلام نقل شده ، آمده است :
قلت لابى عبدالله علیه السلام : لم یکون الرجل عندالله مؤ منا قد ثبت له الایمان عنده ثم ینقله الله بعد من الایمان الى الکفر
از امام صادق علیه السلام پرسیدم : چرا خداوند شخص مؤ منى را که در نزد خدا ایمانش به اثبات رسیده است ، به کفر باز مى گرداند؟
فقال : ان الله عز و جل هو العدل انما دعا العباد الى الایمان به لا الى لاکفر
فرمود: خداوند عز و جل عین عدل است و به ایمان دعوت کرده است نه به کفر
و لا یدعو احدا الى الکفر به
احدى را دعوت نکرده است که به خداوند کفر بورزد.
فمن آمن بالله ثم ثبت له الایمان عندالله لم ینقله الله عزوجل بعد ذلک من الایمان الى الکفر
کسى که ایمان به خدا آورد و عندالله ، ایمانش ثابت شد هیچ گاه خداوند او را از ایمان به سوى کفر باز نمى گرداند.

بنابراین ، اگر مؤ من به کفر گرایید به دلیل سوء اختیار خود اوست .

خداوند دستت را گرفت و روح تازه بخشید، این تو بودى که دستت را از دست خدا کشیدى . او تو را به وادى نور کشانید و هرگز راضى نبود که به وادى ظلمت کشانده شوى ، تو خود ظلمت را بر نور برگزیدى ......

کیش پارسایان / استاد آیت الله مجتبی تهرانی

ادامه دارد....

طهورا